wtorek, 17 marca 2015

Wegetarianizm

Każdy wie o co chodzi. Pierwsze skojarzenie - dieta bez mięsa.
Ale czy na pewno wiesz czym tak na prawdę jest wegetarianizm?
Czym różni się od weganizmu?
Jakie są formy diety wege?
Na te i wiele innych pytań znajdziecie odpowiedź w tym poście. Dieta wegetariańska nie jest to po prostu tylko nie jedzenie mięsa. Jest wiele przyczyn przejścia na dietę tego typu oraz warto wiedzieć, że istnieje wiele jej odmian.

Wegetarianizm pochodzi od słowa vegetabilis – rośliny.
Jest to rodzaj diety, polegającej na ograniczeniu się wyłącznie do spożycia pokarmów pochodzenia roślinnego.
Weganizm to styl życia kierujący się zasadą nie wykorzystywania innych zwierząt. Weganie, podobnie jak wegetarianie, nie spożywają mięsa i innych produktów, których pozyskanie wymaga zabicia zwierzęcia. W odróżnieniu od wegetarian, weganie uważają jednak, że jakiekolwiek czerpanie korzyści z wykorzystywania innych jest niedopuszczalne. Dlatego też, weganie nie spożywają mleka i jego przetworów oraz jajek, miodu. Nie stosują również wełny i jedwabiu.

Skoro tą podstawową różnicę między tymi dwoma dietami mamy już za sobą, skupmy się zatem wyłącznie na wegetarianizmie. 


Wyróżniamy 4 podstawowe nurty wegetarianizmu:
1. Związany z religiami, sektami wyznaniowymi itp. wegetarianizm jest tu środkiem do wyższego celu.
2. Moralno-etyczny – rozumiany jako powstrzymywanie się od spożycia mięsa ze względu na nieprzyczynianie się do zabijania zwierząt.
3. Ekologiczny.

4. Osoby nie jedzące mięsa z pobudek indywidualnych, nie wspartych żadną głębszą refleksją.

Różne formy wegetarianizmu:
Klasyczny wegetarianizm – zwany jarstwem, polega na ograniczeniu się wyłącznie do produktów roślinnych.
Laktowegetarianizm (laktanizm) – najbardziej rozpowszechniona. Polega na uzupełnieniu diety produktami mlecznymi i miodem.
Laktoowowegetarianizm – dopuszcza również mleko i jaja.
Semiwegetarianizm – dopuszcza się spożycie niewielkich ilości ryb i drobiu.
Fruktarianizm – dopuszcza tylko owoce. Rośliny, które mogą być zdobyte bez zniszczenia warstwy rośliny.
Witarianizm – dopuszczalne tylko środki żywnościowe nieprzetworzone przemysłowo. Pokarmy nie mogą być poddane obróbce termicznej. Owoce i soki warzywne są podstawą diety.
Liquidarianizm - dieta oparta na spożywaniu witariańskiego pokarmu pod postacią soku. Stosujący tę dietę uważają, że nie obciąża organizmu, jednocześnie dostarczając wszystkich potrzebnych do funkcjonowania składników mineralnych i witamin.
Sprautarianizm - dieta oparta na spożywaniu w większości kiełków (skiełkowane nasiona roślin-zbóż, warzyw, owoców itd.).

Dieta wegetariańska jest korzystna dla zdrowia, gdy stosuje się ją rozważnie. Racjonalnie ułożona zmniejsza ryzyko zachorowania na wiele chorób cywilizacyjnych. Dlatego przed przejściem na wegetarianizm trzeba wiedzieć, co jeść i jak układać jadłospis, żeby sobie nie zaszkodzić.
Racjonalnie ułożona dieta roślinna nie tylko nie powoduje uszczerbku na zdrowiu, ale również zmniejsza ryzyko wielu chorób cywilizacyjnych. Jaka powinna być dieta wegetariańska, żeby czerpać z niej same korzyści, i czy mogą stosować ją wszyscy. Wegetarianie jako grupa, w porównaniu z resztą populacji na tym samym terenie, zazwyczaj wykazuje niższą, średnią masę ciała, niższy poziom cholesterolu we krwi, niższe ciśnienie krwi, znacznie mniej przypadków zawału serca, nadciśnienia, cukrzycy, kilkunastu rodzajów nowotworów, osteoporozy i miażdżycy

Wady wegetarianizmu:
• Kłopoty z pokryciem zapotrzebowania na energię
• Niedostateczna podaż białka
• Niska wartość biologiczna białka
• Brak witaminy B12 i D
• Niedostateczna podaż wapnia, żelaza i cynku, niska ich wartość biologiczna
• Obniżona strawność składników odżywczych.

Zalety wegetarianizmu
• Niska gęstość energetyczna
• Wysoka gęstość odżywcza
• Ograniczenie zawartości tłuszczu i nasyconych kwasów tłuszczowych
• Zwiększony udział NNKT
• Brak lub niska zawartość cholesterolu
• Wyższa zawartość węglowodanów i błonnika pokarmowego
• Zwiększona podaż witaminy C

Dieta wegetariańska powinna zostać dopasowana indywidualnie do konkretnej osoby
Do prawidłowego funkcjonowania organizmu potrzebne jest wiele składników odżywczych: białek, tłuszczów, węglowodanów, witamin, minerałów, wody. Ważna jest ich ilość, proporcje, a także jakość. Zapotrzebowanie na pożywienie w dużym stopniu zależy od wieku, budowy anatomicznej, trybu życia, metabolizmu, a także upodobań smakowych. Więcej energii potrzebuje osoba, która regularnie ćwiczy w siłowni, mniej przesiadująca godzinami przed telewizorem. Inne zapotrzebowanie na witaminy i pierwiastki ma rozwijający się organizm dziecka, a inne osoby dorosłej. Nie ma diety uniwersalnej. Jednym dana dieta może pomóc, a innym ta sama zaszkodzić. Dlatego dieta wegetariańska powinna być dobrana indywidualnie, tak aby niczego nie zabrakło organizmowi.

Białko w diecie wegetariańskiej
Białko zwierzęce jest to białko pełnowartościowe. Warto wspomnieć, że białko roślinne jest również niezbędne dla ludzkiego organizmu. Wszystkie białka składają się z aminokwasów, tylko występują one w niezliczonej liczbie kombinacji. Dlatego jedno białko różni się od drugiego. Każda tkanka w organizmie ludzkim, zwierzęcym czy roślinnym zbudowana jest z nieco innego rodzaju substancji. Ale aminokwasy, z których składają się białka, są takie same. Mięso ma większą wartość odżywczą, ponieważ organizm otrzymuje gotowe białko, którego nie potrzebuje już syntetyzować. Układ trawienny musi każde białko najpierw rozłożyć na poszczególne aminokwasy, a następnie ponownie zestawić, nadając strukturę właściwą dla danego organizmu. Problem w tym, ze spośród 22 aminokwasów, które są potrzebne do produkcji białka, 8 organizm nie potrafi sam syntetyzować, wiec musimy je dostarczyć w pożywieniu. Gdzie ich szukać? W jajkach! To białko wzorcowe – zawiera wszystkie aminokwasy, i to w odpowiednich ilościach. Dlatego Światowa Organizacja Zdrowia uznała je za wzór służący do mierzenia proporcji aminokwasów w innych produktach. Nawet białko mięsa, które uchodzi za pokarm pod tym względem najbardziej kompletny, ma niedobór metioniny, tryptofanu i waliny. Rośliny strączkowe są zasobne w lizynę, ale mają za mało metioniny, a rośliny zbożowe - lizyny i tryptofanu. Większość pokarmów roślinnych zawiera jednak pewną ilość białka. Jeśli wiec jadamy urozmaicone produkty roślinne, to mamy go tyle, ile potrzeba. Najprostszym połączeniem są produkty zbożowe z mlekiem, jajkami, serem lub roślinami strączkowymi. Warzywa jedzmy z kaszami, orzechami, ziarnami, ryżem i jajkami.

Wegetarianizm a anemia
Niedobór białka, wbrew powszechnym przekonaniom, nie jest częstym problemem wegetarian. Dieta wegetariańska dostarcza mniejszej ilości białka, jednak okazuje się, że najczęściej jest ona zupełnie wystarczająca, by cieszyć się dobrym zdrowiem. Problemem może stać się niedobór żelaza. Jedną z przyczyn niedokrwistości wegetarian jest między innymi utrudnione wchłanianie (niska biodostępność) żelaza znajdującego się w produktach roślinach. Poza tym, wchłanianie tego składnika odżywczego jest utrudniane przez błonnik i szczawiany, w które jest bogata dieta oparta na warzywach i owocach. Jednak wegetarianie mogą skutecznie przeciwdziałać niedoborom żelaza poprzez dostarczanie organizmowi większych ilości witaminy C. Okazuje się bowiem, że jeśli oba składniki są dostarczone w tym samym czasie, ilość wchłoniętego żelaza wzrasta. Poza tym warto pamiętać, aby ograniczać takie produkty, jak herbata, kawa, czekolada. Dotyczy to w szczególności osób stosujących dietę wegetariańską, ponieważ udowodniono, że te produkty ograniczają wchłanianie żelaza i tym samym przyczyniają się do anemii.

Niedobór witaminy B12 w diecie wegetariańskiej
Witamina B12 znajduje się przede wszystkim w pożywieniu pochodzenia zwierzęcego. Ilość tej witaminy potrzebna do zachowania zdrowia nie jest duża, jednak osoba będąca na diecie wegetariańskiej może nie dostarczać odpowiedniej ilości do organizmu. Niedobór witaminy B12 występuje bardzo rzadko, jednak konsekwencje mogą być poważne. Oprócz anemii, mogą się pojawić: upośledzenie funkcji mózgu, wady cewy nerwowej u płodu, zaburzenia działania nerwów oka i innych części ciała.

Produkty spożywcze, które są bogate w witaminę B12, to między innymi sery i jajka. Dlatego wegetarianie nie powinni zapominać o włączeniu do swojej diety tych pokarmów. Wegetarianizm nie spowoduje skutków ubocznych, takich jak niedokrwistość czy inne problemy zdrowotne, jeśli osoba oprócz wyeliminowania produktów mięsnych wprowadzi także inne zmiany do diety. Zbilansowana, zdrowa dieta wegetariańska zagwarantuje zdrowie i witalność.

Pamiętajmy, że aby być zdrowym wegetarianinem, nie wystarczy z codziennego menu wyeliminować mięso. Trzeba zadbać o to, by dieta była zbilansowana i nie zabrakło w niej niezbędnych składników odżywczych, w szczególności żelaza, białka czy witamin. Jeżeli nie zadbamy o dobrze zbilansowaną dietę wegetariańską możemy być pewni, że przyniesie więcej szkody niż korzyści, które mogą płynąć właśnie z tej diety. 

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz